Op 14 januari jl. organiseerde de ANCB een goedbezochte publieksbijeenkomst op een prachtige locatie in Utrecht. Zo’n 60 bestuurders, toezichthouders, advocaten, adviseurs en andere geïnteresseerden waren aanwezig. Gezamenlijk vertegenwoordigden de aanwezige belangenbehartigers de belangen van enkele miljoenen Nederlanders in collectieve acties van uiteenlopende karakters. Met deze brede en inhoudelijk sterke vertegenwoordiging stond de bijeenkomst in het teken van reflectie en gedachtewisseling: hoe functioneert de WAMCA vijf jaar na invoering, waar wringt het, en hoe kan het beter?
Keynote Mr. Xandra Kramer
(download slides presentatie)
In haar keynote presenteerde Mr. Xandra Kramer de belangrijkste bevindingen uit het WODC-onderzoek en schetste zij hoe de WAMCA zich in de eerste vijf jaar heeft ontwikkeld:
- Gebruik en aard van WAMCA-zaken
Sinds de inwerkingtreding zijn ruim honderd WAMCA-zaken geregistreerd, zonder groei en zelfs met lichte afname. Slechts een beperkt deel betreft schadevergoedingsacties, waarvan Dieselgate de grootste categorie vormt; tot nu toe zijn slechts twee zaken met schadevergoeding afgerond. - Knelpunten bevestigd
De evaluatie bevestigt bekende knelpunten van de WAMCA: langdurige en kostbare voorfases, zware ontvankelijkheidseisen, procedurele onzekerheid en hoge administratieve lasten. Ondanks het opt-out-systeem is actieve achterbanorganisatie in de praktijk noodzakelijk, wat vooral ad-hoc organisaties disproportioneel raakt. - Geen misbruik of excessen geconstateerd
Er is dus geen sprake van een “claimcultuur” of “Amerikaanse toestanden”. - Financiering en rol van procesfinanciers
Externe procesfinanciering (TPLF) is onmisbaar voor schadevergoedingszaken, maar de rechterlijke toetsing is nog inconsistent. Hoewel TPLF politiek en Europees aandacht krijgt, is strengere regulering vooralsnog niet voorzien. - Belangrijkste bevindingen uit de evaluatie
De ontvankelijkheidsfase duurt lang, het aantal hoger beroepen is hoog en kernbegrippen blijven onduidelijk. Hoewel professionals de collectieve actie waarderen, is er veel kritiek op de complexiteit en onvoorspelbaarheid van het proces. - Aanbevelingen: hoe verder met de WAMCA?
Kramer presenteerde een breed palet aan aanbevelingen om de WAMCA werkbaarder te maken. Centraal staan: meer flexibiliteit in procedurele stappen (zoals het kunnen overslaan van de wachttermijn of opt-outfase bij lid-6-acties), verduidelijking van toetsingsmaatstaven, een meer kwalitatieve benadering van representativiteit, vereenvoudiging voor ‘repeat players’ en meer duidelijkheid over hoger beroep en cassatie. Doel is een effectiever, toegankelijker en voorspelbaarder collectief actieregime.
Samengevat bood de keynote niet alleen een evaluatie van vijf jaar WAMCA-praktijk, maar ook concrete handvatten voor wetgever, rechter en praktijk om het systeem verder te verbeteren.
Break-out sessies
In de prachtige ambiance van het Sonnenborgh Museum Sterrenwacht wisselden we in groepen van 15-20 personen openlijk van gedachten over het nut en de noodzaak van ad -hoc belangenorganisaties (o.l.v. Marit Bosselaar), over procesfinanciering (o.l.v. Arco Krijgsman) en over samenwerking tussen belangenbehartigers (o.l.v. Elsbeth van Rhijn).
De concrete suggesties van deelnemers voor verdere verbetering van de WAMCA worden door de ANCB gebruikt voor verdere bijdragen in het publieke debat.
‘Zijn advocaten te managen?’
Mr. Christiaan Alberdingk Thijm nam het publiek mee aan de hand van de zogeheten “Dramadriehoek” met een symbolisch onderscheid in rollen die partijen (de belangenorganisatie, de advocaten en de financier) in collectieve acties hebben. Hij hamerde op het belang dat partijen een eigen, zelfstandige rol vervullen ten behoeve van een mooi resultaat in een systeem van “checks en balances”, of in zijn woorden, een “Winnaarsdriehoek”.
Sfeerimpressie
